Opisowa analiza danych z ankiety „Ty i biblioteka”
Badanie zostało przeprowadzone wśród uczniów klas pierwszych Publicznego Liceum Ogólnokształcącego nr I im. Mikołaja Kopernika w Opolu w roku szkolnym 2025/2026. Celem ankiety było poznanie zwyczajów czytelniczych uczniów, ich oczekiwań wobec szkolnej biblioteki oraz tego, jak postrzegają ją jako miejsce spędzania czasu, nauki i rozwoju zainteresowań. Dane mają charakter jakościowy i ilościowy, a ich analiza pozwala na wyciągnięcie kilku wyraźnych wniosków dotyczących funkcjonowania biblioteki oraz preferencji młodzieży.
1. Zainteresowania czytelnicze uczniów.
Uczniowie deklarują stosunkowo wysokie zainteresowanie czytaniem. W odpowiedziach często pojawiały się gatunki literackie popularne wśród młodzieży: fantasy, literatura młodzieżowa, obyczajowa, kryminały, thrillery oraz literatura sensacyjna. Wskazywano także znanych i chętnie czytanych autorów, takich jak J.K. Rowling, Suzanne Collins, Andrzej Sapkowski, Stephen King czy Remigiusz Mróz.
Co istotne, uczniowie wykazali również duże zainteresowanie literaturą faktu, zwłaszcza książkami historycznymi, biologicznymi, psychologicznymi czy rozwijającymi pasje i wiedzę. Część badanych wskazała też na podręczniki jako część materiałów, po które sięga najczęściej, co świadczy o wykorzystywaniu biblioteki nie tylko do przyjemności, ale również jako narzędzia do nauki. Wysokie zainteresowanie nowościami wydawniczymi sugeruje, że uczniowie cenią aktualną ofertę biblioteczną i liczą na stałe jej uzupełnianie.
2. Korzystanie z biblioteki szkolnej.
Dane pokazują, że biblioteka jest miejscem pozytywnie postrzeganym przez większość uczniów. Duża część respondentów odpowiedziała, że to właśnie w szkolnej bibliotece najczęściej sięga po książki lub inne materiały — wskazując na dogodny dostęp do lektur szkolnych, znajomość przestrzeni oraz przyjazną atmosferę.
Jednocześnie istnieje także grupa uczniów, która korzysta z biblioteki rzadziej. Powody te są spójne z ogólnymi tendencjami wśród młodzieży: brak czasu, preferowanie e-booków lub korzystanie z miejskich bibliotek dysponujących większymi zbiorami. Nie zmienia to jednak faktu, że ogólny wizerunek biblioteki szkolnej pozostaje pozytywny — uczniowie widzą w niej miejsce przyjemne, przyjazne i funkcjonalne.
3. Jak uczniowie chcą spędzać czas w bibliotece?
Uczniowie nie traktują biblioteki wyłącznie jako miejsca wypożyczeń. W ich odpowiedziach dominuje potrzeba zróżnicowanego wykorzystania przestrzeni, które umożliwia zarówno pracę, jak i odpoczynek.
Najczęściej wskazywane aktywności obejmują:
• korzystanie z laptopów i komputerów,
• pisanie referatów i tworzenie prezentacji,
• cichą naukę i odrabianie lekcji,
• odpoczynek, relaks oraz wyciszenie,
• czytanie w ciszy,
• przygotowywanie się do lekcji,
• prowadzenie rozmów z koleżankami i kolegami,
• spędzanie czasu w sposób towarzyski i spontaniczny.
W odpowiedziach pojawiła się wyraźna potrzeba połączenia funkcji edukacyjnej i społecznej, co jest zgodne z aktualnymi trendami w nowoczesnych bibliotekach szkolnych. Część uczniów pragnie całkowitej ciszy, inni — przestrzeni, w której można swobodnie rozmawiać, dlatego zagospodarowanie biblioteki w sposób strefowy jest tu kluczowe.
4. Wizja idealnej biblioteki.
Odpowiedzi uczniów dotyczące idealnej biblioteki były niezwykle spójne i powtarzały się często, co świadczy o jasnych oczekiwaniach wobec przestrzeni.
Najczęściej wymieniano:
• ciszę i spokój,
• strefę odpoczynku,
• wygodne miejsca do siedzenia i czytania, w tym pufy i miękkie siedziska,
• strefę do nauki, także do pracy z komputerem i tworzenia prezentacji,
• nowoczesny, estetyczny i jasny wygląd,
• dobrą atmosferę i życzliwe bibliotekarki,
• czystość, porządek i zadbaną przestrzeń,
• ciepłe, przytulne otoczenie,
• niewielką liczbę osób w strefie ciszy,
• ciekawy i aktualny księgozbiór.
Wielu uczniów podkreślało, że obecna biblioteka jest „wystarczająco dobra” oraz „dobrze dostosowana”, co sugeruje generalną satysfakcję, przy jednoczesnym wskazywaniu konkretnych elementów, które można udoskonalić.
5. Udział w wydarzeniach bibliotecznych.
Uczniowie w większości pozytywnie oceniają udział w wydarzeniach organizowanych zarówno przez szkolną bibliotekę, jak i przez biblioteki miejskie oraz inne instytucje kultury.
Deklarują, że:
• chętnie uczestniczą w spotkaniach i wyjściach,
• cenią dodatkowe zajęcia w instytucjach kultury,
• uważają, że wydarzenia biblioteczne są wartościowe i ciekawe,
• doceniają, że biblioteka nie jest kojarzona z formalnymi lekcjami, lecz z dobrowolną aktywnością.
Najbardziej interesujące dla uczniów są wydarzenia dotyczące:
• współczesnej literatury młodzieżowej,
• książek fantasy i kryminałów,
• rozwoju osobistego, motywacji, psychologii,
• tematów związanych z kulturą japońską i popkulturą.
To pokazuje, że biblioteka ma potencjał do dalszego rozwijania oferty wydarzeń tematycznych oraz kreatywnych warsztatów.
6. Ogólna interpretacja i wnioski.
Dane z ankiety wskazują, że uczniowie postrzegają bibliotekę jako miejsce ważne i przyjazne, ale jednocześnie oczekują jej unowocześnienia oraz dostosowania do potrzeb współczesnych nastolatków. Kluczowe jest stworzenie biblioteki wielofunkcyjnej, łączącej w sobie przestrzeń:
• nauki,
• cichego czytania,
• odpoczynku,
• pracy projektowej i korzystania z komputerów,
• spotkań i integracji.
Uczniowie wykazują szerokie i zróżnicowane zainteresowania czytelnicze, co daje szansę na rozwinięcie bogatej oferty książkowej i wydarzeniowej. Jednocześnie istnieje potrzeba dalszego budowania wśród młodzieży nawyków korzystania z biblioteki — zwłaszcza wśród tych, którzy preferują e-booki lub nie mają czasu na wizyty.
7. Podsumowanie.
Analiza pokazuje, że biblioteka szkolna ma silną pozycję w świadomości uczniów, ale jej potencjał można jeszcze lepiej wykorzystać poprzez:
• dostosowanie przestrzeni do różnych stylów pracy i odpoczynku,
• zwiększenie liczby wygodnych miejsc do siedzenia,
• doposażenie w sprzęt komputerowy,
• rozwijanie oferty wydarzeń,
• poszerzenie księgozbioru o ulubione gatunki oraz nowości,
• utrzymanie przyjaznej atmosfery i wysokiego poziomu opieki bibliotecznej.
Uczniowie wyraźnie widzą w bibliotece nie tylko miejsce do wypożyczania książek, ale przestrzeń rozwoju, relaksu i spotkań, co stanowi ważny kierunek dla dalszych działań biblioteki szkolnej.